son haberler

Ünye Doğumlu Kaymakamlar ve Mülkiyeliler – ı

Yayınlanma Tarihi: 3 Mayıs 2019 okunma

M. Ufuk MİSTEPE mistepe@gmail.com

Ünye’de kaymakamlık yapan devlet adamlarını “ÜNYE KAYMAKAMLARI” yazı dizimizde yayımlamaya devam ederken Ünye doğumlu kaymakamlar ile mülkiyelileri de ayrı bir yazı dizisinde gündeme getirmenin daha doğru olacağını düşünerek bu makale dizisini hazırladık. Yaptığımız araştırma sonuçlarına göre eksik olanları saymazsak tespit edebildiğimiz Osmanlı Dönemi kaymakam sayısı 53, Cumhuriyet Dönemi kaymakam sayısı 65 kişi olarak belirlendi. Bunlardan 59 kişinin özgeçmiş bilgilerine kısmen ulaşarak, 43 kişinin de fotoğrafını elde edebildik.

Bu değerli çalışmanın devamı niteliğindeki bu yazı dizisinde de eksikler olmakla birlikte bir başlangıç olmak üzere Ünye doğumlu kaymakamlar ile mülkiyelileri de araştırmalarımızla tespit etmeye çalıştık.

Yazdığım makalelerde popüler tarihçi yazarları gibi okuyucu kitlesini arttırma çabam hiç olmadı. Kaynakların orijinalitesine sâdık kaldığım için hitap ettiğim kesim aydın tabaka olmak durumunda kaldı. Meslekî anlamda olsun, kültürel açıdan olsun yazdığım eserleri de popülaritesi olmadığından belki bu yüzden bastırma şansı bulamadım!Oysa, “Yeryüzünde insanoğlu’nun meydana getirdiği maddî beklentili gayretler dışında hiç bir eser gösterilemez ki başlangıçta, rağbet görecek midir, diye düşünülmüş olsun… Kültür, fikir ve san’at mahsulleri, iktisâdî bir mal olmadığı için meşhur “Arz – TalebKanunu”na tâbi değildir. Bunların istihsâlinde, sâdece hitab edeceği kitlenin “ma’nevî faydası” düşüncesinden hareket edilir. Aksi hâl, milletlerin fikren ve beşerî vasıflar yönünden “fakirleşmesi”ne yol açar ki bu fakirlik, yoksullukların en acısı, en yüz kızartıcı, en felâket getiricisidir!1

Bu açıklamalar ışığında 160 yıllık mâziye sahip Mülkiye Tarihi’nde müstesna yerleri olan Ünye doğumlumülkiyelilerle ilgili elde edebildiğimiz bilgileri eksik ve hataları olmakla birlikte doğum tarihleri sırasına göre sizlerle artık paylaşabilirim diye düşünüyorum:

AHMED RÜŞDÎ; Mezuniyet Sırası. 386, Mektep Numarası. 10562Edirne Pâye-i Mücerrede sahihlerinden Mehmed Feyzullah Efendi’nin oğludur. 1869 (1286 H.)’daÜnye’de doğdu. Ünye Rüşdiyesi’nde orta, Mülkiye’ninİ’dâdîKısmı’nda lise öğrenimini tamamladı. Yüksek Kısım’dan me’zuniyetinimüteâkıb:29 Şubat 1892’de Şam İ’dâdîsi Muhtelif Dersler Muallimliklerine ta’yîn edilerek devlethizmetine girdi. Mart 1893’de Şûrây-ı Devlet MuhâkematDâiresi 3. Sınıf Mülâzımlığı’nanakledildi. Bu arada devama başladığı Hukuk Mektebi’ni de 1897’de bitirdi. Burada beş yılayakın çalıştıkdan ve 1. Sınıf Mülâzımlığa kadar terfi’ ettikden sonra 19 Mayıs 1898’deSuriye Vilâyeti MaiyyetMe’murluğu’na gönderildi.1

Burada kaymakamlık stajını tamamlayarak05 Haziran 1899’da Kunfide, 09 Aralık 1900’de Volçetrin, 11 Şubat 1902’de Zile, 25 Kasım1903’de Çapakçur, 22 Ocak 1907’de Gevaş, 07 Aralık 1908’de Gevar, 09 Temmuz 1909’da Bayburt Kazaları Kaymakamlıklarına atandı. Son vazifesinde iken Mutasarrıflığa terfi’ etti. 24Kasım 1909’da Süleymâniye, 30 Ekim 1911’de Berat, 09 Mart 1912’de Elbasan, 02 Temmuz1913’de Kozan, 29 Eylül 1914’de Gümüşhane Sancakları Mutasarrıflıklarına getirildi. Buvazifede iken 07 Eylül 1915’de azledildi. Uzun müddet ma’zuliyet maaşı alarak açıkdakaldıktan sonra, 20 Mart 1919’da 2. DâmâdFerîd Kabinesi tarafından Hakkâri Sancağı Mutasarrıflığınagönderildi. 18 Aralık 1919’da da bu vazifeden ayrıldı. 01 Ağustos 1924’de T.C.Dâhiliye Vekâleti tarafından emekliye sevkedildi.

1946’da İstanbul’da Hak’kın rahmetinekavuşdu. Fransızca ve Arabca bildiği sicillinde kayıdlıdır. Evli olduğu tesbît edildi; fakatçocuklarının sayısı öğrenilemedi.1

AHMET SAMİEFENDİ; Hicrî 1295 (Milâdî 1878) doğumluAhmet Sami Efendi’nin sırasıyla Ünye Kazası Mal Vergi Kalemi’ndeÜnye Kazası Kaymakamlığı ve Canik Muhasebeciliği Mutasarrıflığı’nda görev aldığına3 dair bilgi varsa da Ünye Kaymakamı olup olmadığına dair bir bilgi yoktur.

HASAN HÂMÎ ARIKAN; Mez. Sır. 1477, Mek. Nu. 8134KazâTahrîrâtKâtibliğinde, Belediye Reisliğinde veTrabzon Vilâyeti Umûmî Meclisi ile Daimî EncümenA’zâlığında bulunmuş olan İsmail Hakkı Bey ileNevîre Hanım’ın oğludur. 1892 (1308 R.J.)’de Ünye’dedoğdu. Trabzon İ’dâdîsi’nde “Pekiyi” derecedelise öğrenimini tamamladı.Ekim 1913’de Mülkiye’den”İyi”derecede me’zun oldu.

Ekim 1913’de Canik(= Samsun) Sancağı MaiyyetMe’murluğunata’yînedilerek devlet hizmetine girdi. MaiyyetMe’murluklarınınkaldırılması üzerine Canik Husûsî MuhasebeMüdîrliğiTahrîrâtKâtibliğine nakledildi. Birsüre de Simek (Bitlis) Nahiyesi Müdîrliğindebulunduktan sonra Ekim 1917’de Kaymakamlığa terfi’ etdi.

Bundan sonra sırasıyle: Beşiri, Terme, Lâdik, Seydişehir,Eleşkirt, İğdır, Kâğızman, Bozcaada, Alanya,Nazimiye, Arabkir Kazaları Kaymakamlıklarında;Dâhiliye Vekâleti Mahallî İdareler Umum MüdîrliğiŞu’beMüdîrliğinde, Erzincan, Antalya Vali Muavinliklerinde bulundu. Temmuz 1952’de Antalya Vali Muavinliğinden emekliye ayrıldı.

O târihden beri emekli olarak İstanbul’daoturmaktadır (1969).27 yaşında iken evlendi. Bir erkek, üç kız evlâd babasıdır. Fransızca,biraz Ermenice, Arabca, Farsça bildiği, gönderdiği 22.06.1967 tarihlimektupda yazılıdır.1-4/b

Yayınlanmamış şiirlerinden kısaltılmış bir örnek:DonKişotSanırsın mîzan-ı adalet Nûşirevân geliyor, / Elinde bir seyf-i celâdet, şîr-i jiyân geliyor; / Ra’d ü berk yelteniyor tanzîretarrâka-i tab’ın, / Sanırsın şimşîr-i hamaset şâh-ı devrân geliyor. / Çığ gibi bir heykel sanki perran geliyor, / Tîğ gibi sert, dimdik berkefşan bir âsümân geliyor; / Lutfunda bile her teli bir hançer gibi müjgânın, / Şahlanan bir Toros, lav seli, koca volkan geliyor.1-4/b

26 Aralık 1908(02/Z/1326 Hicrî) tarihli Osmanlıca bir belge içeriği “Mamuretülhamid Kaymakamlığına Ünyeli İbrahim Edhem Efendi’nin ve Kiğı Kaymakamlığına Safvet Efendi’nin, Cizre Kaymakamlığına diğer İbrahim Edhem Efendi’nin ve Midyat Kaymakamlığına Hüseyin Avni Efendi’nin tâyinleri.”ne dairdir. (Dosya No. 3461, Gömlek No. 259532, Fon Kodu: BEO – Dahiliye)5

FAHRÎ ÇIVGIN;Mez. Sır. 2053, Okul Nu. 4966Çiftçi merhum Ahmed Çıvgın ile Esma Hanım’ın oğludur. 1915 (1331 R.)‘de Ünye’de doğdu. 1934’deKastamonu Lisesi’ni “İyi”derecede bitirdi. S.B.O.’danme’zuniyetinimüteâkıb, fi’lî askerlik hizmetiniyapmak üzere Ekim 1938’de silâh altına alındı. 30Ekim 1939’da yedek teğmen rütbesiyle terhîs edildi.

23 Aralık 1939’da ta’yîn edildiği Giresun MaiyyetMe’murluğunda stajını tamamlayıp kaymakamlığaterfi’ etdi. 26 Aralık 1942’de Ürgüp, 13 Haziran 1945’de Karakoçan, 26 Temmuz 1947’de Urla, 07 Nisan1951’de Boyâbâd Kazaları Kaymakamlıklarına; 22 Mayıs1952’de Kars, 15 Haziran 1956’da vekâleten ve21 Haziran 1956’da asaleten Konya, 26 Haziran 1957’de Ankara Vali Muavinliklerine; 30 Mart 1959’daGümrük ve İnhisarlar Vekâleti Zât ve Sicil İşleri Müdirliğine; 02 Haziran 1960’da Bolu, 06 Haziran 1964’deÇankırı, 26 Aralık 1965’de İçişleri Bakanlığı Merkez Valiliklerine getirilip yükseltildi.

Hâlen(Ekim 1969) bu görevdedir. 28 yaşında iken evlendi; üç oğlu vardır.1

NECATİ AKIN;Mez. Sır. 2099, Okul Nu. 5237 Tüccardan Ali Akın ile Hatice Hanım’ın oğludur. 05Nisan 1915 (23 Mart 1331)’deÜnye’de doğdu. 1935’de İstanbul Özel Işık Lisesi’ni “Pekiyi” derecedebitirdi. S.B.O.’danme’zuniyetinimüteâkıb, MâliyeVekâleti Varidat Umum Müdîrliği 2. Mümeyyizadaylığına ta’yîn edilerek devlet hizmetine girdi.

Aynı Umum Müdîrlik 2., 1. Mümeyyizliğinde, Kontrolörlüğündebulundukdan sonra açılan sınavı kazanıp1946’da Hesab Uzmanı Muavinliğine atandı.1948’de ehliyet sınavı verip Hesab Uzmanlığına terfi’ etdi. Eylül 1952’de bu görevden ve me’muriyetdenistifa suretiyle ayrıldı ve Ma’dencilikle uğraşmayabaşladı.

Hâlen (Ekim 1969) bu işi yapmakdave Ereğli Demir ve Çelik Fabrikalarının Demir Cevheri Müteahhidi bulunmaktadır. 28 yaşındaiken evlendi; üç oğlu vardır.1

Devam edecek

 

 

KAYNAKÇA :

1MÜCELLİDOĞLU,Ali Çankaya (Müellif) – “Son Asır Türk Tarihinin Önemli Olayları ile Birlikde” Yeni Mülkiye Târihi ve Mülkiyeliler (Mülkiye Şeref Kitabı), VIII Cilt, Mars Matbaası – 1969, Ankara, 6511 sayfa.

2Bak.: a) Sicill-i Ahvâl Defteri; Nu. 92 – 150; 9. – 499. sf.

  1. b) İçişleri Bak. Özlük İş. Gn. Md. Sicil Dosya Nu. 363

3DAĞDELEN, İrfan – Ünye Doğumlu Osmanlı Devlet Adamları, İstanbul: Ünyeliler Derneği Yayınları, 2004, 160 sh.http://unyezile.com/osmanli.htm

4Bak.: a) Mülkiye Târihi ve Mülkiyeliler; Ankara, 1954; 2.C., 829. sf.

  1. b) Talebimiz üzerine kendilerinin İstanbul’dan gönderdiği ve arşivimizde saklı 22.6.1967 günlü mektup.

5T.C. BAŞBAKANLIK Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü – Osmanlı ve Cumhuriyet Arşivi Kataloglarıhttp://katalog.devletarsivleri.gov.tr/Giris.aspx?ReturnUrl=%2f

6Bak.: a) Mülkiye Târihi ve Mülkiyeliler; Ankara, 1954; 2.C., 1158. sf.

  1. b) Talebimiz üzerine kendilerinin Ankara’dan gönderdiği ve Arşivimizde saklı 17.3.1967 günlümektup.

7Bak.: a) Mülkiye Târihi ve Mülkiyeliler; Ankara, 1954; 2.C., 1176. sf.

  1. b) Talebimiz üzerine kendilerinin Divriği’den gönderdiği ve Arşivimizde saklı 15.6.1968 günlümektup.

Siz de yorum yapın, görüşlerinizi belirtin.

Yazarın Diğer Yazıları

Yazarın tüm yazıları.

Karadeniz İskitleri ve Ünye – II

14 Haziran 2019 okunma
İskitlerde küpeler de yaygın olarak kullanılırdı. Erkekler sadece bir tane takardı. Kadınların ise birkaç çift küpeyle birlikte gömüldüğü kanıtlanmıştır.Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde Antik Baş Takıları Seksiyonu’nda(Kat. No.: 39) sergilenen... Devamını Oku

Ünye Kaymakamları – II

12 Haziran 2019 okunma
Merkeziyetçi idare anlayışı, ülke genelinde eski Eyâlet Sistemi’nden Vilâyet Sistemi’ne geçişin de başlangıcını oluşturdu. 1836’dan sonra daha da hızlanan bu dönüşüm Tanzimat Dönemi’nde “eyâletten vilâyete” bir sistem değişikliği... Devamını Oku

Burunucu İstimlâk Mahalli – II

31 Mayıs 2019 okunma
Rahmetli Hüseyin MİSTEPE’nin anlattığına göre : “Çömlekçi Ustası Bekir Bey Rumlardan kalma ev eskisi tek katlı bir yapıyı tezgâh, terekler ve fırınla donatarak çömlek atölyesine çevirir ve Burunucu’nda Üç Çeşme ile İlyasoğlu Ahmet Fırını... Devamını Oku

Ünye Gümrüğü – V

24 Mayıs 2019 okunma
Bundan dört-beş yüz sene önce Osmanlı ülkesinin her köşesinde mevcut sipahi veya mülk ve vakıf sahibi ile toprağa bağlanmış olan köylüyü, ülkenin bir ucundan diğer ucuna uzanan yollar boyunca derbent bekleyen, yol ve köprü tamir eden ve kervansaraylara... Devamını Oku

Burunucu İstimlâk Mahalli – I

17 Mayıs 2019 okunma
Belki hatırlarsınız;2012 yılında Ünye Haber Gazetesi’nde yayımlanan köşe yazımda “Burunucu Sahilindeki Mekânlar”ımerhum Yüksel ŞEN Abi’min katkılarıyla işlemiş1 ve Hâtırat Yazarı Sayın Fikri TERZİOĞLU’nun kaleme aldığı... Devamını Oku

TAŞHANE (TAŞKANA) BURNU

10 Mayıs 2019 okunma
Taşkana Burnu’nun koruması altında ve doğusunda,amfitiyatral formda yerleşimi olan ve tarihi PaleolitikDönem’e kadar uzananÜnye Koyuile şehir merkezi, hem Trabzon Rum Devleti’nin hem de Trabzon Eyâleti’nin batıdaki sınır kenti sayılmaktaydı. Çevresi... Devamını Oku

Sefaret İmamı Ünyeli Mustafa Hâfız Şükrü Efendi

26 Nisan 2019 okunma
Büyükelçilik kançılaryasının bir parçası olan Sefaret İmamlarını aynı işlevi görmeseler de bugünkü Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde yurt dışında görev yapan din görevlilerinin öncüsü olarak kabul etmek gerekir. Osmanlı Devleti’nde gerek... Devamını Oku

ORDU İLİ DOĞA TURİZMİ MASTER PLÂNI’NDA ÜNYE (2013 – 2023) – I

19 Nisan 2019 okunma
Son yıllarda ülkemizde «deniz – kum – güneş» destinasyonları ağırlıklı geleneksel turizm anlayışının değişim göstermeye başladığı ve yerini doğaya dayalı turizme bıraktığı malûmumuzdur. Makalemizin kısıtlı muhtevasında, sahip olduğumuz... Devamını Oku

Karadeniz İskitleri ve Ünye – I

12 Nisan 2019 okunma
Yaklaşık olarak M.Ö. 800 yıllarında bugünkü Moğolistan ve Türkistan’da meydana gelen ve uzun süren bir kuraklık, Orta Asya’nın ve Güney Rusya’nın bozkır bölgelerinde kayda değer bir nüfus baskısına sebep olmuştu. İskitler, böylece doğudan batıya... Devamını Oku

Ünyeli Ufkî ve Ali Ufkî Bey

5 Nisan 2019 okunma
Ablam küçük yaştan beri bana “Ufkî” mahlâsıyla seslenirdi. Hoşuma gitmiyor da değildi hani! Malûm, Ünyeliler birçok konuda “İlk ve Tek” olmaya bayılırlar. O itibarla gençliğimde ‘Ufkî’yi benden başka kullanan yok bilir ve içten içe haz duyardım.... Devamını Oku