Vefat İlanı >10:09 |  Kestiği Ağacın Dalının Altında Kaldı >15:26 |  Minik Eller Tohum Dikti >15:16 |  Ünye Emniyeti'ne Yangın Eğitimi >09:57 |  Fındık Üreticisi Bu Haberi Bekliyor >09:17 |  Ulukavak Hazırlıkları Sürüyor >08:44 |  “Konuşmaktan İş Yapamıyorlar” >08:30 |  “Çevre Sorunlarının Sebebi Sanayileşme Hırsı” >07:57 |  

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

$ Dolar:   
Euro:     

M. Ufuk MİSTEPE
mistepe@gmail.com
 
Ansiklopedilerde Ünye

 
 
28-02-2012
0 yorum
941 okunma
YazıyıYazdır
Favorilerime Ekle
         

1035 Reyting: 3.0/5 (4 Oy kullanıldı)

 

Ünye bahsine, yerli ve yabancı literatürde hayli geniş yer verildi ve imkânlarımız çerçevesinde bu bilgileri sizlerle köşemizde paylaşmaya çalıştık. Bu hafta ise ulusal ansiklopedilerde yer alan Ünye Maddesi Girişleri’ni sizlere yansıtmaya çalışacağız.

İlkokuldayken birçoğunuz hatırlarsınız.. yeşil renk cilt kapaklı Şevket RADO’nun 1961/63 baskılı 6 ciltlik Hayat Ansiklopedileri’ni karıştırırdınız. İnönü İlkokulu Müdürü Kadim KORKMAZ Bey’in üst kattaki makam odasında öğrenciler için bir takım o ansiklopediden bulunmaktaydı. Deneme İlkokulu seçilmişti okulumuz ve özel program uygulanıyordu sınıfımıza. Öğretmenimiz Leman KORKMAZ Hanımefendi ertesi günkü derslere hazırlanmamız için bize konuyu verir bizler de grup olarak hazırlanırdık. Ben ablalarımın ortaokul ve lise kitaplarına koşar diğer arkadaşlar da Hayat Ansiklopedisi’ne. O zamanlar fotokopi çekme imkânımız yoktu.. teneffüslerde acele ile ansiklopediden not alırdık.

Maddî imkânlarımız cilt cilt ansiklopedi almaya müsait değildi. 1965’te sınıfımıza toptan bir ciltlik, mavi cilt kapaklı Gençlik Ansiklopedisi alınmıştı.. onunla yetinmek de bizi tatmin etmiyordu tabi. Daha sonra 1968’de fasikül halinde Hayat Küçük Ansiklopedi’yi almaya başladım. Fasikül tam Ü harfine geldiğinde rahmetli Selâhattin CÜCÜR Amcamız hepsinin satıldığını, elinde başka kalmadığını söyleyince çok üzülmüştüm! Ansiklopedi, ÜNYE bahsi geçen fasikülünden noksan kalmıştı!

Şimdi köşemiz elverdiğince ansiklopedilerdeki Ünye Maddeleri’ne kısaca göz atalım. 24 ciltlik BÜYÜK LAROUSSE Sözlük ve Ansiklopedisi Ünye’ye bir sütunda 7 satırlık yer ayırmıştır. “ÜNYE, Karadeniz Bölgesi’nin Orta Karadeniz Bölümü’nde Ordu İli’ne bağlı ilçe; 109.139 nüf. (1990), 1 bucak, 67 köy. Merkezi, Ordu’nun 77 km B.’sında, Karadeniz kıyısında Ünye, 42.836 nüf. (1990). Fındık, mısır, pirinç üretimi, çimento fabrikası.1

20 ciltlik TEMEL BRITANNICA Temel Eğitim ve Kültür Ansiklopedisi iki sütunda toplam 15 satırda Ünye’yi Ordu Maddesi girişi içerisinde anlatmıştır : “18. ve 19. yüzyıllarda Ünye önemli bir denizcilik merkeziydi. Birçok büyük yelkenli geminin bulunduğu Ünye’de, yalnızca gemicilerle ailelerinin yaşadığı ‘Ağalar’ adıyla anılan bir mahalle vardı. Bu mahalle günümüzde de varlığını sürdürmektedir. Akdeniz ile Avrupa’nın uzak limanlarına yük taşıyan Ünyeli tekneler seferden dönünce, topların atıldığı, helvaların yapıldığı şenlikler düzenlenir, ‘Derya Hamamı’ adıyla anılan hamamda yıkanan gemiciler daha sonra evlerine giderdi. Yelkenli gemiler yerine buharlı gemilerin kullanılmaya başlaması ve karayolu ulaşımının gelişmesinden sonra Ünye’de denizcilik geriledi.2

12 + 2 Ek Ciltlik MEYDAN LAROUSSE Büyük Lûgat ve Ansiklopedi’si Ünye’ye bir sütunda 19 satır yer vermiştir. “ÜNYE, Karadeniz Bölgesi’nde (Batı Karadeniz bölümü, Ordu İli) ilçe merkezi küçük şehir; 17.940 nüf. (1970), Karadeniz kıyısında Taşhane Burnu’nun kuzeybatı rüzgârlarına karşı koruduğu küçük bir koy kenarında hilâl biçiminde yayılır. Samsun – Ordu karayolu üzerinde bulunan Ünye, Samsun’a 87 km, Ordu’ya 75 km uzaklıktadır. Ünye, ayrıca güneye uzanan ve Canik Dağları’nı keskin virajlarla aşan bir yolla da Kelkit Vâdisi’ndeki Niksar’a bağlanır. Ordu İli’ndeki ilçe merkezleri arasında en fazla nüfuslu olanıdır. Şehirde, fındık kırma atölyeleri, tuğla, çömlek ve ip yapımevleri vardır.

Ünye İlçesi, 740 km2, 104.439 nüf. (1970), Merkez, Çaybaşı ve Tekkiraz Bucakları içinde 91 köy. En çok ziraatle uğraşılır. Mısır, fındık, fasulye, elma ve ceviz başlıca ürünlerdendir. (M)3

10 + 1 Ek Ciltlik YURT ANSİKLOPEDİSİ Türkiye, İl İl : Dünü, Bugünü, Yarını adlı ansiklopedi 67 vilâyet hakkında en kapsamlı bilgileri veren bir yayındır. İki sütunda toplam 91 satırla ve diğer Ordu maddeleri içerisinde de ilâve Ünye bilgileri aktarmak suretiyle güvenilir yayıncılıkta örnek bir çalışma sergilemiştir.

Ünye de Fatsa Arası” Mizah Belgesel’de zikredilen hatalı Ünye ve Fatsa Belediyeleri kuruluş tarihlerine ait alıntı bu ansiklopedi bilgilerine dayanılarak yapılmıştır.

Kısaca Ünye girişine göz atalım : “ÜNYE : İlçenin ortalama yükseltisi 10 m’dir. 1920’de Samsun’dan ayrılarak Ordu’ya bağlanmış, Cumhuriyet’in ilânıyla Ordu il olunca da ona bağlı bir ilçe olmuştur. Nüfusu 126.440 kişi olan Ünye, Merkez İlçe’den sonra nüfusça en büyük, alanca üçüncü büyük ilçedir. İlçenin nüfus yoğunluğu km2’de 171 kişidir. İlçe nüfusunun % 77,7’sini oluşturan 98.213 kişi kırsal kesimde yaşamaktadır. 1980’de, nüfusu 1.000’in üzerinde 35 köy vardı. 100 km2’ye 12,6 yerleşme (il ortalaması 8,7) düşmektedir.4

İlin en çok belediyesi olan ilçesidir. Belediyeler; Çaybaşı, Tekkiraz Bucakları’yla Erenyurt, İnkur, İkizce, İlküvez, Yoğunoluk ve Pelitliyatak Köyleri’ndedir. İlçenin en eski belediyesi, 1877’de kurulan (?) Ünye Belediyesi’dir (Ünye Belediyesi 1869 yılında mevcut idi – Salnâme-i Vilâyet-i Trabzon 1869, M.U.M.). İlçeye elektrik 1938’de gelmiştir. Önceleri buharlı makinalarla elektrik üretilirken, 1947’de dizel motorlar kullanılmaya başlanmıştır. 1971’de ise Ünye Belediyesi TEK’e bağlanmıştır. İçme suyu eskiden sarnıç ve kuyulardan karşılanırdı; sonra Balıkdeğirmeni kaynağından getirilmeye başlamış ve 1950’de su şebekesi kurulmuştur.4

6 ciltlik DICTIONNAIRE LAROUSSE Ansiklopedik Sözlük bir lügât olmasına rağmen gene de bir sütunda Ünye için 7 satır ayırabilmiştir. “ÜNYE, Ordu’nun 77 km batısında, Karadeniz kıyısında bu ile bağlı ş.; ilçe mer.; 42.836 nüf. (1990). Çimento fabrikası, fındık kırma atölyeleri. – Ünye İlçesi, 67 köy; 109.139 nüf. (1990). Tarımsal üretim; fındık, mısır, pirinç, elma. Hayvancılık. Balıkçılık.5

22 Cilt + 1 Cilt Ana Yıllık (1990) ihtiva eden ANA BRITANNICA Genel Kültür Ansiklopedisi de iki sütunda toplam 74 satırla Ünye hakkında doyurucu bilgi aktarır. “ÜNYE,de akarsu vâdilerinin derin biçimde parçaladığı toprakları Canik Dağları engebelendirir. Dağlık alanlar hiçbir kesimde 1.500 m’yi bulmaz. Kıyı plâjları arasında Çamlık, Uzunkum, Gölevi ve Curi sayılabilir. Ünye topraklarında demir cevheri yatakları vardır. Eski bir yerleşim alanı olan yörede Paleolitik Çağ’a değin inen buluntulara rastlanmıştır. İlkçağ’da Khalybler’in yurdu olan yörenin kıyı kesimine İ.Ö. 8. Yüzyıl’da Miletoslular yerleşti. Kentin Antik Çağ’da Oinoie adıyla anıldığı sanılmaktadır.6

6 ciltlik YENİ HAYAT ANSİKLOPEDİSİ iki sütunda toplam 51 satırla Ünye hakkında kapsamlı bilgiler vermiştir. “ÜNYE, nüfusu 130.000 (1980). İlçe topraklarının güney ucunu Döşeme ve Karakütük Dağları kaplar. Dağların güney sırtları çıplak, kuzey sırtları ise yer yer ormanlarla örtülüdür. İlçede bol fındık, kenevir ve meyve yetişir. Düzlüklerde buğday, tahıl, patates ve tütün tarımı yapılır. Ev dokumacılığı ve iplikçilik de ileridir. Nüfusu 27.950’dir (1980 sayımı).7

Limanın girintisi Ünye’yi korur. Şehrin Köprübaşı bölgesinden Ceviz ve Lâhna Dereleri geçer. Kıyıda bulunan Ünye’de 9 mahalle, 1.240 kadar tuğla ve ahşap ev ve 300’den fazla dükkân ve işyeri vardır. Haritası ve İmar Plânı yapılan Ünye’de iki önemli meydan, 7.000 m2’lik parkı vardır. Doğal güzellikleriyle Karadeniz’in İncisi olarak tanınır. Türkiye’nin en iyi sularından biri sayılan Çataltepe Suyu burada çıkar.7

Tarihî coşku ve perspektiften, nice ansiklopedik anlatımlara doğru.. esen kalınız.

 

KAYNAKÇA :

 

1 BÜYÜK LAROUSSE Sözlük ve Ansiklopedisi – Baskı : Milliyet Gazetecilik A.Ş., Cilt : 23, sh. 12028, Librairie Larousse, 1986.

2 TEMEL BRITANNICA Temel Eğitim ve Kültür Ansiklopedisi – Baskı : Hürriyet Ofset, Cilt : 13, sh. 195, Mayıs 1993.

3 MEYDAN LAROUSSE Büyük Lûgat ve Ansiklopedi – Meydan Yayınevi, İst., 1987 Cilt : 12, Librairie Larousse, Paris, 1960, sh. 481.

4 YURT ANSİKLOPEDİSİ Türkiye, İl İl : Dünü, Bugünü, Yarını – Anadolu Yayıncılık A.Ş., Cilt : 9, İst., 1982/83, sh. 6305.

5 DICTIONNAIRE LAROUSSE Ansiklopedik Sözlük – Milliyet 1993/94, Cilt : 6, sh. 2402.

6 ANA BRITANNICA Genel Kültür Ansiklopedisi – Encyclopaedia Britannica, Inc., Hürriyet Ofset Matbaacılık ve Gazetecilik A.Ş., Cilt : 31, İst., 1994, sh. 72 – 73.

7 YENİ HAYAT ANSİKLOPEDİSİ – Doğan Kardeş yayınları, Cilt : 6, Kıral Matbaası, 1973, sh. 3225.



 
  İsminiz: E-mailiniz:
 

     Tüm yazıları  
Ünye’de Sanatla İç İçe Yaşayanlar - IX  

24-03-2015

1864 Kafkas Tehciri ve Ünye’ye Muhaceret  

20-03-2015

Ünye’de Tiyatro Tarihi - XVIII  

17-03-2015

Ordu 1997 İl Yıllığı’nda Ünye - III  

13-03-2015

İlkçağ’dan Günümüze Ünye Tarihi - I  

10-03-2015

Ünyeli Şehitler - II  

06-03-2015

Ünye’de Sanatla İç İçe Yaşayanlar - VIII  

03-03-2015

Ünye’de Tiyatro Tarihi - XVII  

27-02-2015

Ordu 1997 İl Yıllığı’nda Ünye - II  

24-02-2015

Ordu Tarihi Yazılarında Ünye - II  

20-02-2015

Ünyeli Şehitler - I  

17-02-2015

Ünye’de Sanatla İç İçe Yaşayanlar - VII  

13-02-2015

Ünye’de Tiyatro Tarihi - XVI  

10-02-2015

Vefat İlanı
Kestiği Ağacın Dalının Altında Kaldı
Minik Eller Tohum Dikti
Ünye Emniyeti'ne Yangın Eğitimi
Fındık Üreticisi Bu Haberi Bekliyor
Ulukavak Hazırlıkları Sürüyor
“Konuşmaktan İş Yapamıyorlar”
“Çevre Sorunlarının Sebebi Sanayileşme Hırsı”
Kumru’da Patpat Kazası: 2 Yaralı
Dolandırıcılığa Broşürlü Önlem

Ünyeli

Şükrolun büyük şehir olduk sorunlarımız daha uzun sürede çözülüyor. ...Devamı

alişan denktaş

yeni görevinde vede ilk görevinde başarılar diliyorum.inşallah senin için hayırlısı olur .senin için çok sevindim.allah utandırmasın. ...Devamı

beşir gören

termeyi orduya katıp OSB yaparsanız osb yi ünye ye değil termeye yapmış olursunuz eyyy prof. namzet. (eğer terme işi kolay olsaydı ünye il olurdu) ünye - akkuş - niksar yolu bir vaad değil zorunlu ihtiyaçtır ve her seçim döneminde ( geçenlerde bir ve ...Devamı

hüseyin odabaşı

Kardeşim müteahhitin adını açıklada herkes tedbir alsın ve bilsin bunu.rabbim kolaylıklar versin ...Devamı

gönül demir

ÇOK GEÇMİŞ OLSUN HANGİ MÜTAİT İSİM ALABİLİRMİYİM. ...Devamı

Hasan dayar

Belediyespor için nekadarda hayırsever varmış. Bizde bunu yuttuk. ünyesporu ağzına bile almayan başkan, Ünye bunu unutmaz. ...Devamı

celalettin tamer

buzdolabı konusunda problem devam ediyorsa..yard. olmaya çalışırım ...Devamı

beşir gören

seçim yaklaştı yol muhabbeti başladı laf değil icraat göster vekil kazma vurmadan yol bitmez ...Devamı

  • Şakir GÜREL
  • Adem TÜRK
  • Ahmet ALTUN
  • Aynur TAN
  • Av.Dursun YASSIKAYA
  • Ertan ALP
  • Faruk Altun
  • Güngör YÖRÜK
  • M. Ufuk MİSTEPE
  • Mücahit GÜREL
  • Semra YİĞİT
  • Zeki ORDU
  • Misafir Kalem
  • Ünye'den Kar Manzaraları
    “Teknolojik Altyapı Yüzünden 2020 Olimpiyatlarını Kaybettik”
    Medya’nın Açılım Buluşması
    Ordu'dan Kar Manzaraları
    Fotoğraflarıyla Ünye’nin Adını Dünya’ya Duyuruyor
    Anasayfa | Yayın lkesi | Sitene Ekle | Foto Galeri | Video Galeri | Reklam | Künye | Bize Ulaşın
     RSS

    Copyright unyetv.net 2010 Görsel Tasarım ve Yazılım: V&H bilişim  Su an sitemizde 17 ziyaretçi bulunmakta