Akpınar’da Büyük Soygun >13:06 |  Gaziler Günü Mesajları >13:01 |  Vefat İlanı >08:58 |  THK, Kurban'a Hazır >08:44 |  Projesi Onaylanan Engellilere, Sürpriz Ziyaret >08:56 |  Çalık, Erzurum’da >08:54 |  Türksat, 4A’ya Geçti, Televizyon Ekranları Karardı >08:52 |  Çakın, “Kazanan Taraf Biz Olacağız” >08:51 |  
Ordu
19°C

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

$ Dolar: 2.2232  
Euro:   2.8624  

M. Ufuk MİSTEPE
mistepe@gmail.com
 
Asarkaya Efsanesi

 
 
17-02-2012
0 yorum
3134 okunma
YazıyıYazdır
Favorilerime Ekle
         

1019 Reyting: 4.5/5 (2 Oy kullanıldı)

 

Ulusal Park olarak işletmesi Ünye Belediyesi’ne devredilen Asarkaya, Cevizdere’nin denize kavuştuğu doğu yakasında yer alan, Ünye’ye 9,5 km mesafede, denizden 385 m yükseklikte, çam ve sedir ormanlarıyla örtülü sarp bir dağdır. Temennimiz, Asarkaya Kent Ormanı’nı Ünye’de marka haline getirmek olmalı. Merhum Hasan Tahsin (SAY) KADIOĞLU Hocamız 1995 yılında önce Haftalık Şafak Gazetesi’nde1 ardından Haftalık Hizmet Gazetesi’nde2Ünye’nin Bilinen Evliyâları”ndan bahsederken ASAR KAYA EVLİYÂSI için şu bilgileri bizlerle paylaşır : “Ünye'ye 10 km Güney Doğu'da Yûnus Emre Ormanlığı'nın içerisindedir. Asabî, felç vs. gibi hastalıklara iyidir. Halk ziyâret eder.

Anonim Halk Edebiyatı ürünlerinden biri olan EFSANELER, geçmişle günümüz arasında kültürel aktarımı sağlayan, insanın ve onun oluşturduğu kültürel yapının anlaşılmasına katkıda bulanan alanlardan biridir. Gerçek ve hayâlî varlıklarla, yer ve olaylara olağanüstü özellikler atfederek oluşturulan, anlatılanların gerçek olduğuna ilişkin inançla birlikte kişinin bireysel - toplumsal yaşamını yönlendiren halk edebiyatı türlerinden biridir.3

Vaktiyle Kültür ve Turizm Bakanlığı internet web sitesinde ‘Asarkaya Efsanesi’ yer almaktaydı; şimdi kaldırılmış. Ünyeli Tarihçi Osman DOĞAN ‘Asarkaya Efsanesi’ başlığı ile ‘Tarih Boyunca Ünye’ adlı kitabında 2003 yılında sitedeki efsaneyi bize aktarmıştı.4

Kitapta; Asarkaya Millî Parkı ile ilgili bir paragraflık aktarımın ardından.. sitede, ‘Bu efsane Ordu’nun Ünye İlçesi’nin Yüceler Köyü’nde gerçekleşmiştir.’ diye başlıyor ve efsaneyi şöyle anlatıyor : Efsaneye göre burada iki tane çoban yaşarmış. Her gün sürüleri alıp otlağa götürürlermiş. Bir gün çobanlardan biri odun keserken diğeri onun kız olduğunu anlamış. Dağa kendisi ile gelmesini yasaklamış. Dağa kendisiyle kız bir daha gitmemiş.4

Bir gün pencere önünde nakış işlerken Çoban Hasan’ın kaval sesini duymuş; ona eşkıyaların saldırdığını anlamış. Köylülere söylemiş, inandıramamış. Ama onun ısrarına dayanamayan köylüler o bölgeye gitmişler.. gerçekten eşkıyaları görmüşler. Onları kayadan aşağı atmışlar. Bu kayanın adı bundan sonra Asar Kaya olarak anılmıştır.4

Yazar Adnan YILDIZ bu efsaneyi ‘Ergenekon’dan Harami Köyü’ne Bir Efsane’ adı altında büyüteç altına alarak hayli doyurucu bilgilerle günümüze taşımıştır.5 Keza, İstanbul Ordulular Eğitim Kültür ve Dayanışma Derneği de ‘Asarkaya Efsanesi’ konu başlığı ile tek sayfalık bir metinle efsaneyi sitesinde yayınlamıştır.6

Efsaneleri, konularına göre şöyle sınıflandırabiliriz : 1)Tarihi yer, kişi ve olaylarla ilgili efsaneler. 2) Olağanüstü varlıklarla ilgili efsaneler. 3) Hayvanlarla ilgili efsaneler. 4) Dinsel konularla ilgili efsaneler. 5) Bitki ve ağaçlarla ilgili efsaneler. 6) Doğal çevre ve olaylarla ilgili efsaneler.3

Ünye’mizi de ilgilendiren bu sınıflandırmadan biri yer adları ile ilgili olanıdır. Bu tip efsanelerden birçoğu, bazen bir göl, dağ veya bir köy adının veriliş sebebi olarak anlatılırlar. Anadolu’da birçok yer adı bu şekilde verilmiştir. Bunlardan bir tanesi de Ordu ili Kabadüz İlçesi’nde bulunan Harami Köyü’nün adının konulmasının sebebi olarak anlatılan Harami (Asarkaya) Efsanesi’dir.5

Harami Efsanesi, bugüne kadar birçok mahallî araştırmacı tarafından derlenmiş ve yayımlanmıştır. Harami Efsanesi, son olarak yöreye ait birçok önemli saha araştırmalarını gerçekleştiren ve 20 yıldır derlediği efsaneleri 2 seride 27 kitap olarak Almanya’da Almanca olarak yayımlayan Prof. Dr. Necati Demir tarafından derlenmiştir.

Söz konusu efsane, bu köyde gerçekleşen bir olayla alâkalı ise 1380 - 1455 yılları arasında gerçekleşen bir olayla ilişkili olmalıdır. Bu durumun gerçekleştiğini varsayarsak, köye ilk yerleşenlerin ‘köyümüze şimdilik bir ad vermeyelim, burada gerçekleşecek bir olaydan sonra ad veririz’ gibi bir kararının olması gerekir. Böyle bir durum olması haliyle mümkün değildir. O zaman bu efsane buraya yerleşenlerce daha önceden bilinen ve önem verilen bir efsane olmalıdır. Bunu anlayabilmemiz ise geliş yollarında bu efsanenin izini sürmekle mümkün olabilecektir.5

Canik hinterlandına yerleşen Türkmen boylarının bir önceki yerleşim alanları Gümüşhane, Tokat ve Sivas civarlarıdır. Söz konusu efsanenin, iskân yolları olan bu yerlerde tamamı aynı şekilde anlatılmakta olduğu görülür. Bu yerler şunlardır : Gümüşhane İli Şiran Kazası Seydibaba Köyü civarı, Sivas İli Koyulhisar İlçesi Haramideresi civarı, Giresun İli Doğankent İlçesi Asarkaya Yaylası civarı, Amasya İli Taşova İlçesi Çakırsu Köyü civarıdır. Ayrıca Konya İli Beyşehir İlçesi Çobankaya civarında anlatılan “Çobankaya Efsanesi” yine birçok yöremizde anlatılan aynı zamanda bir türkünün konusu olan “Karakoyun Efsanesi” Harami Efsanesi’nde geçen motifleri taşımaktadır.5 Yazar Bekir CELEP de “Efsanenin aynısını ben yıllar önce Gümüşhane İli, Şiran İlçesi Seydibaba Köyü’nde derlemiştim. Efsane küçük anlatım farklılıklarıyla bire bir örtüşüyor.” demektedir.

Bu efsanelerde ana konu çobanın eşkıyalarca basılması ve kavalıyla bu durumu dile getirebilmesi sonucunda sürülerinin ve kendisinin kurtulmasıdır. Harami (Asarkaya) Efsanesi’nin vermek istediği mesaj, çaresiz kalındığında mutlaka bir kurtuluş yolunun bulunacağıdır. Nitekim büyük destanlarımızdan Ergenekon Destanı’nın vermek istediği mesaj da budur. Bu yönüyle Harami Efsanesi aslında Ergenekon Destanı’nın yurt edinilen yerlere uyarlanmış halidir. Harami köyünün arazi yapısı göz önüne alındığında “Dağlar arasında olan yurt” anlamına gelen Ergenekon tanımına uymaktadır.5

Bu efsanenin arşivimdeki en eski metin kopyası Türkiye’nin İlk Köy Gazetesi olan Güzel Ordu Gazetesi’nin 10 Mayıs 1933 tarihli baskısında yer almaktadır. Gazetenin sahibi Bilâl KÖYDEN ‘Harami Köyü’ne Bu Ad Niçin Verilmiş?’7 konu başlığıyla iki sayfalık gazetesinin arka sayfasını bu efsanenin hikâyesine tahsis etmiştir.

Meraklı Ötkünç (Hikâye) - ‘Harami Köyü’ne Bu Ad Niçin Verilmiş?’ : Üç yoldaşımla birlikte Harami Köyü’nün konuk sever hatibi Aziz Efendi’nin coşkun yanan ocağı karşısında ısınıyorduk. Söz, döne dolaşa köyün adına dayandı. Bilmediklerimi öğrenmek merakını yenemiyerek sordum : - Hatip Efendi, dedim. Bu köyün adına niçin Harami demişler? Bu sorgu, Aziz Efendi’nin gözlerini ışıldattı. Yüzü birdenbire güldü :7

- Çok meraklıdır, anlatayım, dedi. Biz dört kişi kulak kesilmiştik. O şöylece başladı : - Eskiden bizim dedelerimiz iki kardaşmış. Önlerinde kalabalık davar sürüleri varmış. Bunlardan birinin çobanı kendi oğlu. Ötekininki kızıymış. Kız, küçük yaştan beri erkek urubası geydiği için her kimse onu erkek sanırmış. Adı Zedef (Sedef) imiş.7

Koyunları, Gümüşlük denen yerde otladılırmış. Çoban bir gün : - Zedef, demiş. Ben yorgunum, sen biraz odun yar, ateşimiz bol olsun. Zedef baltayı almış, odun yarmağa başlamış. Emmisi oğlu da öte yanda onu gözlermiş. Zedef’in odun yarışında bir başkalık gören çoban yerinden fırlayarak bağırmış : - Zedef! Sen kızsın öyle mi? Zedef : - Neden anladın? deyince çoban : - Kadınlar odun yararken bir ayağını odunun ucuna basarlar. Sen de öyle yaptın. Ondan anladım.7

İpliğin beyaza çıktığını anlayan Zedef : - Öyleyise, demiş, bundan sonra bir arada yaşamamız geçti. Tanrı’ya ısmarladık.. diyerek kebesini omuzlar, evine döner. Günün birinde iç ellerden dokuz soykuncu gelip keçeyi basmışlar. Köpeği öldürüp çobanın kollarını çan kayişi ile bağlayarak sürüyü önlerine katıp yola koyulmuşlar. Çoban başına gelenleri köyüne duyurma yolunu düşünmüş. Belindeki kavalı ile söylemekten başka yol bulamamış.7

Köyün karşısındaki sırtlar üzerinden geçerlerken çoban haramilere yalvarmış : - Ağalar, demiş, ne olursunuz ellerimi çözün de şurada son bir ayrılık kavalı çalayım. Haramiler çobanın kollarını çözmüşler. Çoban, kavalı ile emmisi kızına söylediğini anlatır, usta bir kavalcı imiş. Köyün yamacındaki sırtın başına oturmuş, var gücüyile kavalına üflemiş.7

Çoban kaval ile şunları söylemiş : Haramiler bizi bastı / Ala köpek kanlar kustu / Çan kayişi kolum kesti / Emmim kızı Zedef / Sana kaldı medet. Zedef gölgede oturmuş gergef işlermiş. Kavalda çobanın söylediklerini anlayince haykırmış : - Sürü basıldı yetişin! Köyün atlıları koşup sürüyü kurtardıktan sonra haramileri büyük bir kaya üzerinde asmışlar. Bugün o kayanın adı (Asarkaya)’dır.7

Harita işlerile çok uğraşan arkadaşım, Hatip Efendi’nin sözünü pekeştirdi : - “Evet, dedi, paftalarda öyle yazar.” Değimli bir andaç taşıyan bu güzel köyün adı değişmesi için Umumî Meclis’e yalvaracağım. BİLÂL7

Biz Harami Köylüler, bu anlamla yüklü efsanemizi ve bu efsaneden kaynaklanan “Harami” adını bugüne kadar taşıdık. Dönem dönem bu ad değiştirilmeye çalışılmışsa da bu gerçekleşmemiştir. Bu girişimlerden bir tanesi R. 20 Haziran 1332 (M. 03 Temmuz 1916) tarihinde gerçekleşmiştir. Bu tarihte Trabzon Vâliliği’nce Dahiliye Nezareti’ne sunulan yer değişiklikleri listesinde Harami adı Şevketlü olarak değiştirilmek istenmiş, ancak Dahiliye Nezareti’nce kabul edilmemiştir (BOA. DH. İUM. nr/10). İnanıyoruz ki kimliğimizin aynası olan köy adlarımız ve efsanelerimiz sonsuza dek bu topraklarda bizleri anlatacaktır.5

Tarihî coşku ve perspektiften, menkıbe ve efsanelerimize sahip çıkmamız dileğiyle…

 

KAYNAKÇA :

 

1 KADIOĞLU, Hasan Tahsin (SAY) - Ünye’nin Bilinen Evliyâları, Haftalık ŞAFAK Gazetesi, 22 Şubat 1995 Çarşamba, Yıl : 18, Sayı : 895. http://unyezile.com/evliya.htm

2 KADIOĞLU, Hasan Tahsin (SAY) – Ünye’nin Bilinen Evliyâları, Haftalık Hizmet Gazetesi, 01 Temmuz / 01 Nisan 1995 tarih, Yıl : 5, Sayı : 51 – 52. http://unyezile.com/evliya.htm

3 T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı – Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü http://aregem.kulturturizm.gov.tr/belge/1-82729/efsaneler.html

4 DOĞAN, Osman - Tarih Boyunca Ünye, Ünye Belediyesi Kültür Yayınları : 3, Samsun, 2003, I. Baskı, 514 sh.

5 YILDIZ, Adnan – Ergenekon’dan Harami Köyü’ne Bir Efsane, Başbakanlık Arşivi Uzmanı, 05 Aralık 2008, 4 sh. adnanyildiz.blogcu.com/ergenekon-dan-harami...efsane/4536561 http://www.necatidemir.net/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=93

6 ORDULULAR Eğitim Kültür ve Dayanışma Derneği Genel Merkezi / İST. – Asarkaya Efsanesi, 1 sh.

http://www.istanbulordulular.com/index.php/turizm-kultur/efsaneler.html

7 KÖYDEN, Bilâl – Güzel Ordu Gazetesi, 10 Mayıs 1933, Sayı : 18, 2. sayfa.



 
  İsminiz: E-mailiniz:
 

     Tüm yazıları  
Ünye Kaymakamı Adına Verilen Sözlü Soru Önergesi - II  

19-09-2014

Serop Çetesi Ve Ünye - II  

16-09-2014

Keşaplı Sokak Ünye’nin Dokuma Ve Eğitim Merkezi - VI  

12-09-2014

Çapar Teknesi - III  

09-09-2014

Ünye’de Tiyatro Tarihi - VI  

05-09-2014

ORDU VİLÂYETİ’NİN LÂĞVI - I  

02-09-2014

Devlet Arşivlerinde Ünye Arşiv Kayıtları  

29-08-2014

Ünye Kaymakamı Adına Verilen Sözlü Soru Önergesi - I  

26-08-2014

Serop Çetesi Ve Ünye - I  

22-08-2014

Keşaplı Sokak Ünye’nin Dokuma ve Eğitim Merkezi - V  

19-08-2014

Çapar Teknesi-II  

15-08-2014

Ünye’de Tiyatro Tarihi - V  

12-08-2014

Keşaplı Sokak Ünye’nin Dokuma Ve Eğitim Merkezi - IV  

08-08-2014

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Akpınar’da Büyük Soygun
Gaziler Günü Mesajları
Vefat İlanı
THK, Kurban'a Hazır
Projesi Onaylanan Engellilere, Sürpriz Ziyaret
Çalık, Erzurum’da
Türksat, 4A’ya Geçti, Televizyon Ekranları Karardı
Çakın, “Kazanan Taraf Biz Olacağız”
456 Çiftçinin Borcu Ertelendi
Grip Olmadan Aşı Olun
  •   Çok Okunanlar   
  • Dün
  • Bu Hafta
  • Bu Ay

faikcöregili

balıkcının durumuda vahim balık olmayınca satıcıdan daha cok balıkcının sorunları büyüyor 2 bin lira maaş lı tayfa 3 ögün yemek mazot olmuş bir dünya yaz yaz bitmez diyorum ...Devamı

Ferhat Tuğra

Of Ömer Dayı Of :( Allah mekannı cennet eylesin ...Devamı

mehmet DEMİR

allah rahmet eylesin mekanı cennet olsun... ...Devamı

muharrem cam

unye tekkıraz dızdar koyunden keles mehmetın torunu yaycıdan emeklı mehmetın damatıyım. yuksel kırcıya allahtan rahmet aılesıne bassaglıgı dılıyorum.mekanı cennet olsun ...Devamı

Musa Ö. Kıroğlu

Sayın Başkan, Ünye Organize Sanayi Bölgesi ile ilgili duyarlılığınızı izliyor, bu şehrin bir ferdi olarak teşekkür ediyorum. Bu ülkede hizmetler ihtiyaca, plana, programa göre değil de siyasilerin 'ben istersem olur, istemezsem olmaz' niyetine bırakı ...Devamı

Esra Balcı

Bir yıldız dalış eğitimi nasıl veriliyor merak ettim :)) ...Devamı

ZEKİ FİDAN

DURDURACAĞIZ. YAPILAN İŞTE BİR SÜRÜ KANUNSUZLUKLAR VAR. ...Devamı

Alaettin Arslan

Bu daha başlangıç Ordu ve çeresini rantçlılar masa başında çoktan pazarladılar.Bu hükümeti en çok destekleyen Ordu Şimdimi akılları başlarına geldi. Bence Ordu bunu haketti. ...Devamı

  • Şakir GÜREL
  • Adem TÜRK
  • Ahmet ALTUN
  • Aynur TAN
  • Av.Dursun YASSIKAYA
  • Ertan ALP
  • Faruk Altun
  • Güngör YÖRÜK
  • M. Ufuk MİSTEPE
  • Mücahit GÜREL
  • Semra YİĞİT
  • Zeki ORDU
  • Misafir Kalem
  • Alternatif Medya…
    Ünyeliler Futbol Şöleninde Buluştu
    Çiğdemlilerden Bakanlı Açılış
    Gökyüzü Sevgililerin Fenerleri ile Aydınlandı
    Gurbetçiler İçin, Kar Manzarası
    Bu Fotoğrafları Görseniz, Kardan Adam Demezsiniz
    Akkuş Buz Kesti
    Anasayfa | Yayın lkesi | Sitene Ekle | Foto Galeri | Video Galeri | Reklam | Künye | Bize Ulaşın
     RSS

    Copyright unyetv.net 2010 Görsel Tasarım ve Yazılım: V&H bilişim  Su an sitemizde 0 ziyaretçi bulunmakta