son haberler

Mekteb-i Sultani ve Müstahdem Ali Efendi

Yayınlanma Tarihi: 8 Haziran 2018 okunma

Zeki ORDU zekiordu.zekiordu@gmail.com

Malum olduğu üzere Galatasaray Lisesi’ni tanımayanımız yoktur. Bu lise 1481 yılında Galata Sarayı Enderun-u Hümayunu adıyla kurulmuş olup, 1 Eylül 1868 senesinde Mekteb-i Sultani adını almış olup; 1924 yılında Galatasaray Lisesi adıyla eğitimine devam etmektedir. Anadolu Lisesi statüsünde olup eğitim dili Fransızcadır.

İşte bu lisede yıllar önce müstahdemlik (hademe/hizmetli) yapmış olan birinden bahsetmek istiyorum. Bu zevat vefat etmiş olup yaşasaydı bu gün itibariyle yaklaşık doksan yaşları civarında olacaktı.

Ünye’nin Koruklu Köyünden Ali Gül adlı bir vatandaşımız ekmek parası için sıladan gurbete avdet edince, kendisini bir anda Galatasaray Lisesi’nde bulmuş. Orada hizmetli olarak işe başlayan Ali Efendi uzun yıllar hizmet edip emekli olunca tekrar sılasına dönmüştür.

Bir gün Ünye ile ilgili hazırlanmış bir kitabı okumaya çalışırken bu zâtın bir yazısına rastlayınca, kimliği hakkında yukarıdaki bilgilere ulaşmış oldum. Uzun yıllar hizmetli olarak çalışan birinin – ki o zamanda belirli bir tahsili olanlar o zamanlar devlet kapısında diplomalarına göre iş bulabiliyordu- bir yazı kaleme alması öncelikle dikkat-i şayan bir şeydi.

Ali Efendi hikâyesinde gurbete çıkıp yirmi beş sene çalışıp geri dönen üç kişiyi anlatıyor. Bu üç arkadaş aynı anda sılasını terk edip gurbete gelmişler yaklaşık beş bin lira para kazanıp geri dönmeye karar vermişler. Yolda rastladıkları bir piri fani ile karşılaşmışlar. Bu ihtiyar kendisinin hikmetli söz sattığını söyleyip almak isteyip istemediklerini sormuş. Hikâyeye göre sözün ilki iki bin lira diğerleri bin beş yüz liraymış. Hâsılı üç söz beş bin lira ediyormuş. Üç arkadaştan ikisi yıllarca çalışıp üç söz için bu paranın verilmesinin uygun olmadığını düşünmüş bir tanesi bütün kazancını vererek piri faniden sözleri dinlemiş. Aradan geçen sürede sözü alan kimse sağ selamet evine varmış diğerleri bazı musibetlere duçar olup hayatlarını yitirmişler.

Elbet hikâyenin tamamı bu değil. Biz meseleye ışık tutmak için ve yerimizin darlığından bu kadarı ile iktifa edelim dedik.

Buradan şu sonuca varmak mümkün. Ali Efendi bilginin gücü ve lüzumuna dikkat çekiyor. Ve bilginin doğru tatbikinin faydalarını açıklıyor.

Asıl mesele bir müstahdemin böyle bir yazıyı kaleme almış olması. Demek ki yıllarca çalıştığı okuldaki –ki orası bir eğitim yuvası- öğretmenlerin sohbetlerinden çok istifade etmiş. Bütün öğrendiklerinden bir ‘kurgu’ yaparak onu kaleme almış. Hem ali Efendi hem de o yazıyı kitaba alan heyet çok güzel bir iş yapmış.  Köklü bir maziye sahip okulun bir müstahdemi eline kalem alıp yazıyor, bizim üniversitelerdeki bir takım titr sahibi kişilerin çoğu kitapsız. Bırak kitabı olmamasını çoğunun neşredilmiş makalesi bile yok. Resmi unvanlarını aldıkları çalışmaların dışında kalemle tanışıklığı yok bile. İnsan bu kadar tahsili ne için yapar? Yarın emekli olup gidince arkanda bıraktığın ne olacak? Bu gün bir profesörün en az bir kitabı olmalı. Sadece hatıralarını yazsa bile geriye ondan bir şeyler kalmalı.

Kim bilir bu farkın sebebi nedir? Eğitimin gün gittikçe irtifa kaybetmesi mi yoksa lakaytsızlık mı? Bu soruların muhatabı ve cevabı hakkında bizim de bir bilgimiz yok. Sadece bazı kişilerin hassasiyetlerinden ve bildiklerini paylaşma isteğinden gelen bir vaziyet olarak telakki edilebilinir.

Kısaca Müstahdem Ali Efendi yarınlara bıraktığı bir şeyler var. Bakınız önce bir kitaba sonra da gazetede bir köşeye kadar geldi. Bu yazıyı kaç kişi okur bilmem ama bir kişi dahi okumuş olsa Ali Efendi bir kişiye daha ulaşmış olacaktır. Biz kendilerine ulaşmaya zorluk çektiğimiz unvan sahiplerinin adları vazifeleri süresince devam edecek, daha sonra esamileri bile okunmayacaktır.

Ruhun şâd olsun Ali Efendi. Seni unutmayanlar artıyor.

Siz de yorum yapın, görüşlerinizi belirtin.

Yazarın Diğer Yazıları

Yazarın tüm yazıları.

Yürek Tozu (T)

13 Temmuz 2018 okunma
  Siz yokluğun ne olduğunu bilir misiniz? Evet, biliyoruz; komşunun koltuk takımı bizimkinden daha yeni ve bizim de değiştirme imkânımız yok şimdi gibi bir cevap vermeyiniz. Belki birçok kişi veya aile hatta ülke açlık sınırının altında hayat sürüyor.... Devamını Oku

Bastırılmış Çaresizlik

6 Temmuz 2018 okunma
“Öğrenilmiş Çaresizlik”  belki çaresizliğin en kötü halidir. Bir şeyi yapamamak başka, yapamayacağına inanmak başkadır. Birileri size neyi ne kadar başarabileceğinizi “öğretmişse” siz o öğrendiğinizi sandığınız şeyden ileri gidemezsiniz. Siz... Devamını Oku

İnsan Aşısı

29 Haziran 2018 okunma
(Bu yazı geçmiş çeyrek yüzyılda yaşamış ve gelecek çeyrek yüzyılda yaşayanlar içindir. Bu tarihten öncesi zaman aşımına uğramış olup, sonrasının yapabileceği başka şeyi kalmayacağından ilgililerin ellerini çabuk tutmaları gerekmektedir) Malumunuz... Devamını Oku

Yumurtanın Boyu Nasıl Ölçülür?

22 Haziran 2018 okunma
Eski bakkalları bilir misisin diye abes kaçacak bir soru sormayacağım. Çünkü bakkallar eskide kaldı zaten. Hani o içersinde hayvan bağından, keser sapına kadar her şey olan yer. Daha girişte tezgâhın üstünde çam kavanozlar olurdu içi akide şekeri olan.... Devamını Oku

Cesaretin Varsa Yardım Et

14 Haziran 2018 okunma
“Kalın kitapların ince, uzun cümlelerin kısa hükmü…” “ İyilikten maraz doğar” sözü ile ilk defa nerede söylenmiş hep merak ederim. Nasıl bir can yanmasıdır ki, hem iyilik edeceksiniz, hem de zararlı siz çıkacaksınız. Başta ‘hümanistler’ ve... Devamını Oku

Oturun Oturduğunuz Yerde!

1 Haziran 2018 okunma
Belki on beş yıldan fazla oturup televizyon seyretmişliğim yoktur. Sadece naklen maç yayınları hariç. Bir de misafirliğe gittiğimde ev sahibi hangi kanalı açmışsa bizde mecburen o kanalı seyretmiş oluyoruz. Gördüğüm odur ki en çok diziler ve magazin... Devamını Oku

Kıraathane

25 Mayıs 2018 okunma
Kıraatin, okuma demek olduğunu bilenler bilir. Eskiden kıraat ilmi bile vardı. O zamanlar bu Kur’an okuma ilmi olarak yapılıyordu. Yani büyüklerimiz bir eserin nasıl okunacağının dahi ilmini gösteriyormuş. Sosyal ve kültürel değişmesiyle başlayan bazı... Devamını Oku

İstikamet Üzere Olmak

18 Mayıs 2018 okunma
Ne zaman ramazan ayı girse hummalı bir faaliyet başlar. Sanki herkes kıtlıktan çıkmış gibi alış-veriş yapar. Elbette en tabii hakları. Gün boyu yemenin ve içmenin olmadığı bu ayda iftar sofraları en güzel anlardandır. Oruçluyken kimin canı ne çekmişse... Devamını Oku

Ankara’da Ayakkabı Tamiri

11 Mayıs 2018 okunma
  Ben bir köy çocuğu olduğum için ilçe merkezinde yaşayanları “çok önemli” kişiler olduğunu öğrenerek büyüdük. Şehirli insanların tartışmadığını, birbirlerine kızmadığını, herkesin bilgili olduğunu, temiz giyindiğini, düzgün... Devamını Oku

Ankara ve Çevresi

4 Mayıs 2018 okunma
Yolumuz bu günlere Ankara’ya düştü. Biz de hazır Ankara’ya gelmişken şöyle görünen kısmıyla bir inceleyelim dedik. Öyle enikonu incelemek için yeterli vaktimiz yok. Adım başı birileriyle de konuşamayız. Ne de olsa başkent. Belli ki insanları kültürlü,... Devamını Oku